 |
GODENLIJST |
 |
Dit is een beknopte lijst van de goden en godinnen die vaak voorkomen in de tempels en de graven in Egypte. Van iedere god en godin wordt zijn of haar oorsprong besproken en toegelicht.
| HORUS |  |
De naam
HORUS is afkomstig van
HERU of HOR
wat "Hij die zich ver weg bevindt". Dit is een allusie op de
valk die tijdens zijn zweefvlucht de horizon en het landschap intens afspeurt.
HORUS werd reeds in de Pre-Dynastieke tijden aanbeden in
de vorm van een valk. Deze valk staat afgebeeld op de palette van Narmer
(1ste Dynastie 3200 v.C.).
Zijn cultus werd zowel in Boven als Beneden-Egypte immens populair.
HORUS werd door
OSIRIS postuum bij
ISIS verwekt. Hij werd geboren in de
papyrusmoerassen van de Delta waar hij opgevoed en beschermd werd. Eenmaal
volwassen daagde hij SETH uit voor
een tweegevecht. SETH was de broer
van HORUS en de moordenaar van
zijn vader OSIRIS. Er bestaan
ontelbare manifestaties en verschijningsvormen van hem. Deze vormen zijn altijd
lokaal en zeer plaatsgebonden. Zijn rol in de legende bleef gedurende de eeuwen
echter min of meer ongewijzigd. De farao beschouwde
zichzelf als de levende incarnatie en de plaatsvervanger van
HORUS op aarde. Daarom waren twee van zijn
vijf titels in de Koninklijke cartouches steeds Horus
namen. Hieronder volgen enkele van zijn vele
verschijningsvormen:
Mekhenti-irry: "Hij die onder zijn wenkbrauwen twee ogen bezit". Deze benaming vindt zijn oorsprong in het feit dat zijn linkeroog als de maan en zijn rechteroog als de zon werden beschouwd. De zon en de maan waren dus manifestaties van de Goden.
Mekhenti-en-irry: "Hij die onder zijn wenkbrauwen GEEN OGEN bezit" Op maanloze nachten werd hij als de god van de blinden beschouwd. Het wassen en afnemen van de maansikkel werd geïnterpreteerd als SETH die zijn linkeroog (= de maan) uitrukt tijdens een tweegevecht.
HARMAKIS (HARMAKHET): "Horus aan de horizon" In deze vorm was hij de opgaande zon en de bewaker van de kennis. Hij werd afgebeeld in de vorm van een leeuw met een valkenhoofd of soms als een sfinx met een rammenhoofd. Met zijn langwerpige vleugels beschermde hij het koningschap van de farao.
RA-HARAKHTI: "HORUS aan de twee horizonnen". In deze vorm smolt hij tezamen met de zonnegod RA. Hij droeg dan de dubbele kroon met bijbehorende Ureaus. De meest voorkomende vorm was een afbeelding met de zonneschijf op zijn hoofd die omcirkeld werd door een slang. Deze slang was een metafoor voor de eindeloze cyclus van de zonsopgang en de zonsondergang in het Oude Egypte.
HARÖERIS (HORWER): "Horus de oudere" In deze vorm was hij de echtgenoot van de godin HATHOR en was hij de zoon van RA en de broer van OSIRIS. In plaats van de traditionele valk werd hij afgebeeld met het hoofd van een sperwer. In de dubbeltempel van Kom Ombo is de linkerhelft van de tempel volledig aan hem gewijd. Zijn zoon die hij bij HATHOR verwekt had, werd het kind HARPOKRATES genoemd.
HORUS VAN BEHEDET: Hij werd in deze vorm te BEHEDET (westelijke Delta) aanbeden. Zijn cultus verplaatste zich naar EDFU (Boven-Egypte) waar hij een eigen tempel bezat die volledig aan hem was gewijd. Hier speelde hij de hoofdrol in een plaatselijk schepping verhaal dat nooit volledig nationaal werd erkend. In de eerste versie die beschreven staat in de Chester Beatty papyrus N°1 wordt het conflict tussen hem en zijn oom Seth grotendeels in het Arbitragehof van de goden afgehandeld. Horus wordt tot farao van de beide landen gekroond na langdurige gerechtsprocedures die meer dan 80 jaar in beslag namen. SETH wordt in de gevangenis gegooid en van al zijn Koninklijke titels ontdaan. In de tweede versie wordt er een fysieke oorlog tussen hen uitgevochten met menselijke wezens die SETH en HORUS helpen tijdens lijf aan lijf gevechten. Tijdens deze oorlog die meer dan 100 jaar duurt, gebruiken SETH en HORUS tovertrucs waar ze om beurten veranderen in mythologische wezens die elkaar heftig bestrijden. Uiteindelijk wordt SETH in de vorm van een klein rood nijlpaard dodelijk verwond door de harpoen van HORUS. Vanuit een boot kan hij SETH uiteindelijk vernietigen en wordt daarom ook weleens HORUS de harpoeneerder genoemd. Dit oorlogsepos wordt integraal vermeld in stripverhaalvorm op de muren van de tempel van Edfu. Als fysiek bewijs werd boven het ingangsportaal tussen de twee pylonen de gevleugelde zonneschijf afgebeeld. Dit was een van de vele vormen waarin hij zijn oom SETH en zijn aanhangers aanviel.
HARPOKRATES (Heru-Pa-Khart): Hier wordt hij afgebeeld als een jongeling met een kaalgeschoren hoofd die een haarlok opzij draagt, terwijl hij op zijn duim zuigt. In sommige versies is hij de zoon van HARÖERIS (Horus de oudere) en de godin HATHOR. In de Grieks-Romeinse periode waren de kleine steles (CIPPI) met HARPOKRATES erop afgebeeld zeer populair als krachtig amulet tegen onheil en rampspoed.
HARENDOTUS: Kort maar krachtig = de wreker van zijn vader.
HARSIËSIS: Hier is hij de volwassen zoon van ISIS en OSIRIS. Hij draagt hij de dubbele kroon en voert hij het ritueel van "het openen van de mond" uit, waar hij met een speciale dissel de mond van zijn vaders mummie mee opent. Op deze manier kon OSIRIS ademen en eten in het hiernamaals en er bijgevolg regeren en recht spreken.
HARSOEMTIS: Dit is het kind HORUS dat deel uitmaakt van de TRIADE van EDFU bestaande uit HORUS VAN BEHEDET en de godin HATHOR.