DYNASTIEËN LIJST
	5de Dynastie

Klik op de Dynastie Nummers

Userkaf bouwde een kleine piramide in Sakarah en een zonnetempel in Aboesir. De reductie in de grootte van de piramides werd niet gecompenseerd door de bouw van andere grote monumenten, zodat deze ontwikkeling zou kunnen wijzen op economische achteruitgang, of een gestage toename van consumptie en activiteiten in facetten van de samenleving waar geen sporen van bewaard zijn gebleven. Vanaf de 5de Dynastie worden de graven van hoge ambtenaren steeds uitgebreider gedecoreerd. Ook bouwden zij hun graven vaker in de provincies en niet meer vlak naast het Koninklijke piramidegraf zoals in de 4e Dynastie dat steeds het geval was.

De steeds groter wordende onafhankelijkheid van lokale machthebbers die hun eigen begraafplaatsen in de provincie hadden, duidt op een achteruitgang van het centrale gezag van de koning. De laatste koningen van de 5e Dynastie bouwden geen zonnetempels meer zoals hun voorgangers gedaan hadden, wat wijst op het minder belangrijk worden van de zonnecultus tijdens deze periode. Unas, de laatste koning van de 5e Dynastie, was de eerste die de wanden van zijn piramide liet beschrijven met magische teksten, de zogenaamde Piramideteksten.

Userkaf is bekend onder andere namen: Usercheres (Manetho) en Oeserkara (de Papyrus vanTurijn). Zijn naam betekend: "zijn Ka is krachtig". Hij is de grondlegger van de 5de dynastie van het Oude Egypte en de eerste farao die een traditie maakte met het bouwen van zonnetempels bij Aboesir. Hij liet zijn piramide bouwen te Sakarah. De moeder van Userkaf is bekend onder de naam koningin Neferhotep. Zijn vader is echter onbekend. Hij was ondanks dit feit wel degelijk een kleinzoon van Djedefre. Een buste van Userkaf werd gevonden alsook een hoofd in de eerste van de vijf tempels bij Aboe Gorab. Het object wordt beschouwd als ontzettend belangrijk omdat het een van de weinige artefacten is die de koning laat zien met de Deshret. (de Rode Kroon van Beneden-Egypte). Het hoofd was ontdekt in 1957 tijdens een expeditie van een Duits-Zwitsers team. Algemeen wordt aangenomen dat Userkaf de vader was van twee regerende farao's (broers): Sahure en Neferirkare die hem beiden opvolgden.

Een ander minder populaire kijk op de zaken is gebaseerd op het verhaal van de Westcar Papyrus. Daarin zouden de eerste drie koningen van de 5de dynastie allen broers zijn en tevens zonen van koningin Chentkaus. De regering van de farao duurde volgens de Turijnse koningslijst en Manetho acht jaar. Volgens de versie van Manetho's geschriften door Eusebius werd Userkaf gedood door één van zijn lijfwachten, maar daar is geen archeologisch bewijs van gevonden. Hij was de eerste farao die de titel: Sa-ra (Zoon van Ra) introduceerde en een sterke opmars van het geloof in Ra propageerde. Verder vermeldt de Palermo steen een aantal activiteiten betreffende het bouwen van graven, bouwwerken, kapellen en offergaven.

Sahure was een broer van Neferirkare. Hij was ook bekend onder andere namen: Sefres (Manetho) en Sahoera (De Papyrus vanTurijn). Zijn naam betekent: "Hij die dichtbij de god Ra is". Hij was de tweede koning uit de 5de dynastie. Hij was de zoon van koningin Chentkaus en Userkaf. Er zijn geen vrouwen of kinderen van hem bekend. Hij werd opgevolgd door zijn broer Neferirkare. Hij introduceerde als eerste de vijf namen in de titulatuur van de farao die tot de 33ste Dynastie gebruikt en gehanteerd zou worden. Volgens een legende opgetekend uit de Westcar papyrus, zouden Sahure en zijn broers nazaten geweest zijn van de priesteres Radjeded die door de god Ra bezocht en ook zwanger werd gemaakt. Dit gegeven zou eeuwen later heel vaak terugkeren. Het creëren van een mythe waarbij de farao verwekt werd door de tussenkomst van Ra of Amon. Op deze wijze konden sommige farao's die niet over een zuivere Koninklijke bloedlijn beschikten zich beroepen op de tussenkomst van de goden. Ze lieten dit feit dan ook veelvuldig documenteren in hun tempels, graven en papyrussen opdat hun koningschap door het gewone volk aanvaard zou worden.

De koning is bekend van fraaie afbeeldingen in zijn dodentempel en in zijn piramide. Hij is een zeer actieve farao geweest. De Steen van Palermo verhaalt van verschillende expedities naar onder andere de Sinaï en Aboe Simbel voor het delven van geschikte edelstenen. Hij regeerde volgens de Palermo steen 12 jaar. Manetho geeft hem 13 jaar. Sahure gaf veel om de economische positie in Egypte door handel te drijven met zijn buurlanden. Dat is te zien in de vele reliëfs, waar verschillende boten aankomen op Aziatische bodem. Er zijn cartouches gevonden van hem in het huidige Libanon. Dit was de eerste gedocumenteerde expeditie naar het land Punt. Eeuwen later zou Koningin Hatchepsut van de 18de Dynastie een dergelijke expeditie organiseren en is dit verhaal af te lezen in haar dodentempel in Deir-El-Bahari.

Neferirkare is bekend onder andere namen: Nefercheres (Manetho), Kakai (Lijst van Abydos). Zijn naam betekent: "Mooi is alles van de ziel van Ra" en "Ra is verschenen". Neferirkare  was de derde farao van de Egyptische oudheid uit de 5de dynastie. We kennen helaas niet alle details omdat de Steen van Palermo niet volledig intact is daar grote delen hiervan zijn afgebroken. Toch weten we iets. Er werd een archief van administratieve gegevens op een papyrus ontdekt, alsook  een spoedbrief gericht aan de tempelpriesters die de dodentempel van Neferirkare moesten bevoorraden met offers. Manetho geeft hem in zijn geschriften 20 jaar. De regering van Neferirkare viel uit de toon omdat hij zich gedroeg zich als een beleefde heerser en niet als een wrede despoot. De oudere edelman Rawer die verbonden was aan het hof, raakte tijdens een religieuze ceremonie per ongeluk de staf van de farao aan.  Dit misdrijf werd gewoonlijk bestraft met de dood of een verbanning uit de hofhouding omdat de farao de levende god op aarde was. Neferirkare verontschuldigde zich echter bij Rawer en beloofde aan hem dat er niets zou gebeuren. Dit verhaal werd in een tombe in Gizeh beschreven. Hij heeft een piramide kunnen maken die de tand des tijd helaas niet heeft overleefd (zie foto) omdat de gebruikte bouwmaterialen niet duurzaam waren.

Hij heeft zijn doden en daltempels niet kunnen voltooien door zijn korte regeringsperiode. Van hem is bekend dat hij de eerste was die een nomen en een praenomen in zijn titulatuur gebruikte. Dit werd later traditie bij alle koningen. In de piramide van Neferirkare is een papyrus gevonden met daarop de eerste beginselen van het  hiëratische geschrift. Dit is een verkorte vorm van de hiëroglyfen. Pas eeuwen later zou het Demotische geschrift door het gewone volk worden gebruikt en zowel geschreven als gelezen kunnen worden.

Shepseskare is bekend onder andere namen: Sisires (Manetho). Zijn naam betekent: "Nobel is de ziel van Ra". Hij is de zoon van Sahure. Shepseskare is één van de kortstondige heersers van de 5e dynastie, er zijn sommige Egyptologen zoals Miroslav Verner die menen dat zijn regering maar een paar maanden heeft geduurd. Dit is gebaseerd op de onafgemaakte piramide te Aboesir, de basis is maar deels gemaakt en de objecten met de naam van de koning werden niet teruggevonden. Toch staat in de Turijnse koningslijst en die van Manetho dat de koning Egypte heeft geregeerd  gedurende 18 jaar. Er zijn archeologische artefacten gevonden waaronder de zegels van een zonnetempel.

Neferefre is bekend onder andere namen: Raneferef, Cheres (Manetho). Zijn naam betekent: "Mooi is Ra". Koning Neferefre is een broer van Niuserre en tevens zoon van Neferirkare en Khentkawes II. De koning heeft volgens de Turijn Papyrus lijst 7 jaar geregeerd. Volgens Manetho heeft de koning minstens 20 jaar geregeerd. De werkelijke regeringsduur die door de Egyptologen wordt aangehouden bedraagt slechts 1 jaar. Een vroegtijdige dood zorgde ervoor dat zijn bouwactiviteiten in Aboesir vroegtijdig stopten. Zijn piramide had meer de vorm van een Mastaba, zijn dodentempel maakte hij niet af. Dat werd door zijn broer uitgevoerd. Er zou ook volgens de diverse lijsten een nog niet ontdekt zonneheiligdom zijn die Hetep-Re heet. In de dodentempel van de koning ontdekten Tsjechische archeologen verschillende voorwerpen. Waaronder beelden van de koning, verschillende papyri, gedecoreerde platen, en heel veel koningszegels. De papyri werden in 1982 ontdekt door een archeologisch team van de Universiteit van Praag die in de dodentempel van de piramide archeologische opgravingen verrichtten.

Niuserre is bekend onder de namen Nioeserre en Rathures (Manetho). Achter zijn naam wordt ook nog de naam Ini toegevoegd, omdat dit zijn troonnaam is. De naam van Niuserre betekent "in het bezit van Ra's kracht". Volgens Egyptoloog Ian Shaw kwam de koning aan de macht nadat zijn broer en voorganger Neferefre kwam te overlijden. Zijn ouders waren vermoedelijk Neferirkare en Khentkawes II. De farao was gehuwd met koningin Reput-Nebu. Van het leven van de farao is er weinig met zekerheid te zeggen. De man was actief in de Sinaï, zo blijkt uit enkele inscripties van hem. Waarschijnlijk was Niuserre daar actief omdat er koper- en turkooismijnen werden ontgonnen. Ook zou hij gehandeld hebben in malachiet, mirre en elektrum. Het bekendst is Niuserre om zijn bouwwerken. Na het overlijden van zijn broer liet hij de beginselen van de piramide van Neferefre ombouwen tot een grote graftempel. Deze piramide stond in Aboesir tussen die van Sahure en van Neferirkare. Zijn vrouw, werd er vlakbij begraven. Ook was de farao de man die de Zonnetempel van Niuserre liet bouwen, deze tempel noemde hij: "gezelligheid van Ra". De graftempels van ondermeer Khnumhotep en Niankhkhnum (Koninklijke nagelknippers en tevens het eerste homokoppel ooit) en Ty (een prinses) waren gebouwd in opdracht van farao Niussere. Hij heeft ongeveer 30 jaar geregeerd. Er zijn verschillende theorieën over het jaar van zijn dood, maar vermoedelijk was dat in 2.422 v. Chr. In het werk van Manetho, regeert Niuserre 44 jaar, maar waarschijnlijk is dit niet correct. Een andere bron, de Turijnse koningslijst is helaas op die plaats zwaar beschadigd om opheldering te kunnen geven. Volgens de egyptologen onderling heeft de koning over 24 jaar over Egypte geregeerd. Volgens Kim Ryholt, een Deense Egyptoloog, zijn de mogelijkheden uit de Turijnse koningslijst zeker geen 24 jaar maar veel meer. Recentelijk is een afbeelding van Niuserre ontdekt die zijn Heb-Sed feest viert in zijn zonne heiligdom. Een regering van 30 jaar of meer is hierdoor mogelijk zowel door zijn talrijke bouwactiviteiten als zijn regering jubileum (Heb-Sed feest). Recentelijk werd de Mastaba van Khnumhotep en Niankhkhnum die onder supervisie van farao Niuserre werd gebouwd, volledig gerestaureerd. Deze twee Koninklijke nagelknippers waren geen broers en zeker geen familie van elkaar. In hun mooi versierde Mastaba zien we diverse scènes uit hun leven. Het feit dat ze elkaar innig omhelzen spreekt dan ook boekdelen wat hun relatie met elkaar betreft. In de graftombe van het duo zijn diverse veelbesproken reliëfs te zien.

Een daarvan, hiernaast te zien, is dat van de mannen die elkaar innig zoenen. Zo'n tekening is de meest intieme die in de Egyptische kunst was toegestaan en werd in andere tombes alleen gebruikt om getrouwde stellen mee voor te stellen. Bovendien is er het reliëf te zien van een eet festijn waar de mannen getweeën toekijken naar optredens van dansers en muzikanten. Volgens veel historici moet deze afbeelding het huwelijk van de mannen voorstellen. Er zijn echter ook tekeningen gevonden die een ander verhaal lijken te vertellen. Zo is vrijwel zeker dat de mannen beiden een vrouw en een zoon hadden. Ptahshepses zou de zoon zijn van Khnumhotep en Khenut was waarschijnlijk zijn vrouw. Van Niankhkhnum zijn er diverse reliëfs gevonden waarop hij met zijn mogelijke vrouw Khentkaus en zijn zoon afgebeeld staat. Algemeen wordt er aangenomen dat beide mannen ondanks hun respectievelijk huwelijk wel degelijk de eerste geregistreerde homorelatie in de geschreven geschiedenis onderhielden en dat de farao en zijn hofhouding daar geen enkel probleem of bezwaar over maakten. Zahy Hawass, de anno 2001 zichzelf verklaarde paus van de egyptologie zegt het dan weer een tikkeltje anders. Volgens hem waren het gewoon tweelingbroers. Rekening houdend met Zahy Hawass zijn  talrijke National Geographic televisie avonturen, optredens, fantasieën en geschiedkundige verzinsels worden zijn visies en meningen in de serieuze Egyptologische wereld altijd met een snuifje zout genomen.

Menkauhor was ook bekend onder de naam: Mencheres (Manetho). Achter zijn naam wordt ook nog Kaiu toegevoegd omdat dit zijn geboortenaam is. Zijn naam betekent: "eeuwigdurend zoals de zielen (ka) van Ra". Er is weinig bekend over hem. Wat wel bekend is dat de koning volgens de Turijnse Papyrus 9 jaar heeft geregeerd. De koning is ook ergens begraven, alleen weten we niet meer waar, waarschijnlijk een piramide in noord Sakarah of ergens in Dasjoer. De koning werd in het Nieuwe Rijk opnieuw vereerd met een persoonlijke cultus. De afkomst van Menkauhor is onbekend. Hij kan een nazaat zijn van Niuserre bij koningin Reput-Nebu. Het is mogelijk dat hij de vader is van Djedkare of anders zijn broer. Zijn regering is vastgesteld op een inscriptie uit de Sinaï. Het geeft aan dat hij net zoals zijn voorgangers stenen uit de groeven van de Sinaï woestijn haalde. In Dorak (Midden-Oosten - waarschijnlijk de stad Byblos) vinden we een inscriptie van de koning. In Aboesir is er een zegel  gevonden.

Djedkare was ook bekend onder de naam: Tancheres (Manetho). Achter zijn naam wordt ook nog Isesi toegevoegd omdat dit zijn geboortenaam is. Zijn naam betekent: "de ziel van Ra, schrijd voort". Hij heeft volgens de Turijnse Papyrus 28 jaar geregeerd. Manetho geeft hem 38 jaar. Zijn piramide staat in Sakarah. Hij was waarschijnlijk een zoon van Menkauhor maar dat is niet zeker. Zijn zoon was prins Remekoei maar die ging dood voordat hij kon regeren. Zijn piramide staat net als die van anderen in Sakarah. Er zijn verschillende sporen gevonden van de koning, zoals in de Sinaï waar hij de stenen haalde voor zijn monumenten. Maar ook in Aswan en Abydos en in Nubië. De koning heeft een tweetal expedities gevoerd naar het buitenland, in Punt en in Byblos. Verder is de koning vermeld in verschillende biografieën van ambtenaren. De koning vierde vanwege zijn hoge leeftijd een Heb-Sed festival. In zijn regering gebeurde een aantal belangrijke dingen. De zonnereligie verloor veel van zijn macht. Een andere verandering was dat de koning begraven werd in Sakarah.

Unas was ook bekend onder de namen: Wenis en Onnos (Manetho). De koning regeerde volgens de Turijnse Papyrus 20 jaar, volgens Manetho's geschriften 33 jaar. Hij had twee vrouwen: Nebet en Chenoet. Van Nebet kreeg hij een zoon Oenasanch genaamd. Van zijn tweede vrouw Chenoet kreeg hij een dochter Ipoet, die later de echtgenote van farao Teti zou worden. Teti was de eerste farao van de 6e dynastie. Unas onderhield contacten met Azië, dat later in de geschiedenis een traditie werd. De koning werd in een piramide in Sakarah begraven. Ook werd zijn dodentempel en zijn daltempel opgericht. Zijn voorouders zijn niet zo goed bekend. Een mogelijkheid bestaat dat hij de zoon is van Djedkare maar daar wordt sterk aan getwijfeld. Unas was de eerste koning in Egypte die teksten uit de dodenboeken op de wanden van zijn piramide liet uithakken. Waar hij bij zijn dood zich liet vereenzelvigen met de goden Ra en Osiris. Volgens de koningslijst van Manetho, kwam na de dood van Unas de 5de dynastie ten einde, omdat de koning geen zoons of opvolgers in rechte familielijn had. De Turijnse koningslijst schrijft dat er een pauze voorviel tussen de 5de en de 6de dynastie. "Dit geeft ons stof om over na te denken"  schrijft egyptoloog Jaromir Malek. Deze laatste de auteur van het standaardwerk 'Atlas van het Oude Egypte' dat de basis vormt voor elke Egyptologische studie. "Dit gebeurde omdat waarschijnlijk de Koninklijke residentie werd verplaatst naar een andere hoofdstad" vervolgt Jaromir Malek. Toch er zijn aanwijzingen dat de continuïteit tussen de 5de en de 6de dynastie heel geleidelijk gebeurde. Ten eerste: Kagemni, de vizier van Teti, begon zijn carrière onder Djedkare en Unas. De toekomstige gemalin van Teti,  zijnde prinses Ipoet (verwekt bij bijvrouw Chenoet) wordt aangenomen als officiële dochter van Unas en werd Teti hierdoor Unas zijn toekomstige schoonzoon.

Egyptoloog Jimmy Dunn voegt er nog aan toe dat op een paarse granieten toegangsweg in Unas zijn dodentempel er een inscriptie aanwezig is met de koningstitels van Teti, wat aangeeft dat een deel van de tempel werd voltooid tijdens de regering van Teti. De overgang tussen de 5de en de 6de dynastie lijkt dus meer dan dat het werkelijk is geweest. Waar Unas het meest om bekend is, zijn de piramideteksten. Het was voor het eerst in de geschiedenis van de farao's dat de teksten werden opgetekend. Deze teksten zijn geschreven in de meeste piramiden uit de 6de dynastie, maar de teksten van Unas bevatten verzen en spreuken die later nooit meer werden gekopieerd. De piramideteksten waren bedoeld om de koning in het dodenrijk te helpen om allerlei boze en kwaadaardige krachten te boven te kunnen komen, en om zich bij de zonnegod Ra te kunnen voegen, die zijn vader was in het dodenrijk. De koning zou dan in zijn nadagen met Ra in de zonnebark de hemel dagelijks doorkruisen tot in der eeuwigheid.

De piramide van Unas was in de oudheid al heel erg vervallen, maar werd deze in de oudheid voor een eerste maal hersteld en gerestaureerd door de hogepriester van Ptah, Chaëmwaset (zoon van Ramses II, 18de Dynastie). Deze liet de piramide opknappen en bracht de naam van Unas weer op het monument aan. De piramide werd al eens bezocht door John Shae Perring en de egyptoloog Karl Richard Lepsius in de 19e eeuw, maar het zijn de Italiaanse archeologen Gaston Maspero en Alessandro Barsanti die de eerste grondige onderzoeken uitvoerden. In de 20ste eeuw werd het complex verder onderzocht door de egyptologen Cecil Firth en Jean-Phillipe Lauer. De piramide heette in de oudheid 'Volmaakt zijn de verblijven van Oenas' en had deze een oorspronkelijke hoogte van 43 meter en waren de zijden 57,5 meter lang. De piramide is zwaar beschadigd en is enkel de kalkstenenbekleding aan de zuidkant bewaard gebleven. De ingang van de piramide ligt zoals gewoonlijk in het noorden en via twee gangen komt men in het onderaardse complex. Er is een antichambre die uitgaf op enerzijds een kapel in het oosten en de grafkamer in het westen. De kamers zijn versierd met teksten en sterren aan het plafond. De piramide van Unas is de eerste piramide waar inscripties op voorkomen. Deze piramide teksten moeten verticaal gelezen worden en bevatten religieuze en magische formules. In de grafkamer stond de sarcofaag die uitgehakt werd uit een blok zwarte zandsteen. Binnenin lagen enkele menselijke resten, maar het is niet zeker of het farao Unas betrof.